Kwaliteit als medicijn

De aanpak voor een betere zorg

De Nederlandse zorg is van topkwaliteit, maar relatief duur. Substantiële kostenbeheersing wordt steeds belangrijker. Het CPB houdt rekening met een stijging van de zorgkosten van 13% van het bruto binnenlands product nu, naar 31% in 2040. Dat kan en zal echter niet gebeuren. Wel dreigen zorgkosten andere collectieve uitgaven te verdringen. Een belangrijke maatschappelijke en politieke vraag is tot welk niveau de zorgkosten nog behapbaar zijn. Bij de sector ligt de zware taak om de beschikbare middelen in te zetten op een manier die de meeste gezondheidswinst oplevert.

In 2012 publiceerde Strategy& het visierapport ‘Kwaliteit als medicijn’, waarin we stelden dat in de curatieve zorg een besparing van maar liefst vier tot acht miljard euro mogelijk is. Niet ten koste van kwaliteit, maar juist door kwaliteit te verbeteren. In plaats van het efficiënter verlenen van steeds meer zorg, stoppen we met zorg die weinig tot niets oplevert voor de patiënt of zelfs ronduit schadelijk is. In de jaren erna hebben we deze formule in de praktijk gebracht bij zorginstellingen en verzekeraars.

Van efficiënte kwantiteit naar betere kwaliteit

Tot voor kort dacht men dat de kostenstijging in de zorg vooral te wijten was aan te hoge prijzen. Meer efficiëntie was het goede antwoord. Het aantal behandelingen was een gegeven dat vooral bepaald werd door de zorgvraag. Echter, wij lieten in ons rapport zien dat deze aannames niet kloppen. Vergrijzing, een vaak genoemd argument voor stijgende zorgkosten, blijkt slechts verantwoordelijk voor 0,5% zorgtoename per jaar. Wat verklaart deze toename dan wel?

Zorgverleners weten hoe groot het grijze gebied is tussen over- en onderbehandeling. De patiënt nu opereren of toch nog even wachten? Wanneer moet de patiënt terugkomen voor een controle? Hoe wegen de schadelijke effecten van behandelingen op tegen de mogelijke voordelen? Onderwerpen waarin verstandige zorgprofessionals verschillende keuzes kunnen maken. Het is dan ook niet verwonderlijk dat een hoge mate van praktijkvariatie eerder regel dan uitzondering is.

Tegelijkertijd is er vanuit het aanbod door de zorgverlener vaak een bittere noodzaak tot groei. Een behandeling wordt immers betaald, afzien van een behandeling niet. Daarbij zijn de inkomsten hard nodig om mee te gaan in nieuwe investeringen. Richtlijnen stellen direct eisen aan aantallen (‘de volumenormen’) of indirect, door eisen te stellen aan infrastructuur.

Met de aanpak van Strategy& worden zorgverleners uitgenodigd initiatieven in te brengen die onnodige zorg elimineren. We beseffen ons hierbij heel goed dat de zorg niet gevangen kan worden in standaardregels. Kwaliteit voor de individuele patiënt staat centraal. Niet alle standaard behandelingen zijn in het belang van die individuele patiënt, waardoor het voorkomen van onnodige zorg bijdraagt aan kwaliteit.

Minder onnodige zorg maakt het tegelijkertijd mogelijk kostenontwikkelingen om te buigen. Het leidt tot meer tijd voor de verbetering van de zorg en dalende maatschappelijke zorgkosten. Het resultaat is niet alleen kwalitatief betere zorg voor iedere unieke patiënt, maar ook zorgverleners die weer plezier hebben in hun vak.

Een win-winsituatie.

Van efficiënte kwantiteit naar betere kwaliteit

Het implementeren van deze aanpak is niet eenvoudig: hiervoor is een cultuuromslag nodig en het vergt een overgangsperiode van meerdere jaren om dit te bewerkstelligen. Onderweg zijn er vele uitdagingen en obstakels die de navigatie door het complexe zorglandschap bemoeilijken, waardoor de meeste zorginstellingen hier zelf niet in slagen.

Aan de hand van onze praktijkervaring met zorginstellingen en verzekeraars zien we dat in elk transitietraject steeds zeven belangrijke thema’s terugkomen. Via maandelijkse blogs beschrijven we hoe wij samen met verschillende zorginstellingen deze thema’s hebben aangepakt. In de blogs beschrijven we lessen uit de praktijk en geven we inzicht in de complexiteit van de zorgsector en de organisaties in transitie.

1. Initiatieven als motor van de verandering

Implementeer kwaliteitsinitiatieven om de beweging op gang te brengen

Om de passende zorgambitie tastbaar en concreet te maken moet deze zorginhoudelijk geladen worden met kwaliteitsinitiatieven. De transitie begint als het ware met groots denken, maar met klein doen. Initiatieven zijn de basisingrediënten voor deze nieuwe manier van werken.

Find out more

2. Financieel veilige omgeving

Maak nieuwe afspraken met zorgverzekeraars om ruimte te creëren voor de transitie

Een vaste omzetsom voor tenminste een aantal jaren zorgt er bij zorginstellingen voor dat het omzetrisico bij een dalende productie wordt afgedekt. Dit geeft zorginstellingen de tijd en ruimte om volume af te bouwen en de transitie mogelijk te maken. Voor zorgverzekeraars geeft de maatregel zekerheid over de uitgaven van de aankomende jaren.

Find out more

3. Meerjarige transitie-agenda

Inspireer, zet transitie-agenda op en organiseer executiekracht

Het vormgeven van een passende zorgambitie betekent onherroepelijk een meerjarige transitie-agenda. Een dergelijke transitie van de gehele organisatie met veel betrokken partijen, waaronder bestuur, artsen, ondersteunde staf, verzekeraars en ketenpartners, is niet van de één op de andere dag beklonken. Het vraagt om een governance en programmastructuur om het geheel aan te kunnen sturen, op de juiste niveaus afstemming te realiseren, en de voortgang van de transitie te monitoren en te managen.

Find out more

4. Vertaling van volumereductie in kostenbesparing

Een uitdaging, maar ook een maatschappelijke plicht

Bij Strategy& vinden we dat volumereductie en kosten afbouw hand in hand zouden moeten gaan. In de praktijk zien we dat de variabele kosten en de gerichte afbouw van personeelskosten hiervoor de meeste potentie bieden. Er dient dus actief gestuurd te worden op het verminderen van overcapaciteit. Maar hoe pak je dat in de praktijk aan?

Find out more

5. Een organisatiemodel langs vier zorgmodellen

Ander perspectief maakt sturen op kwaliteit en kosten mogelijk

Strategy& heeft een ander perspectief op ziekenhuisorganisatie ontwikkeld, die aansluit bij de drie hoofdactiviteiten van de zorgprofessional: adviseren, behandelen en begeleiden. We hebben deze drie activiteiten vertaald in vier zorgmodellen, namelijk: Diagnose en indicatiestelling (D&I), waarbij adviseren centraal staat, Interventie zorgstraten, waarbij de nadruk ligt op behandelen, Chronische zorg, dat in het teken staat van begeleiden en tenslotte Acute zorg, waarbij de nadruk ligt op adviseren én behandelen in acute setting.

Find out more

6. Toekomstbestendige bekostiging van de zorg

Breng beloning in lijn met passende zorg principes

Strategy& heeft in samenwerking met zorgverzekeraars, zorginstellingen, MSB’s en specialisten nieuwe bekostigingsmodellen ontwikkeld. Deze modellen helpen passende zorg gedrag te stimuleren en verdelen de kosten en baten eerlijker tussen alle betrokken partijen.

Find out more

7. De toekomst van passende zorg

Opschalen van principes en initiatieven door heel Nederland

We hebben nu het eerste bewijs geleverd dat passende zorg werkt, het kan beter en goedkoper en maatschappelijk gezien moet dit ook. Waar leidt dit alles nu toe? Wat betekent dit nu voor het toekomstige zorglandschap en de rol daarin voor ziekenhuizen, zorgverzekeraars, patiënten en de eerste lijn?

Coming soon

Blogs

  • 1. Initiatieven als motor van de verandering
  • Implementeer kwaliteitsinitiatieven om de beweging op gang te brengen
  • Om de passende zorgambitie tastbaar en concreet te maken moet deze zorginhoudelijk geladen worden met kwaliteitsinitiatieven. De transitie begint als het ware met groots denken, maar met klein doen. Initiatieven zijn de basisingrediënten voor deze nieuwe manier van werken.

Find out more

  • 2. Financieel veilige omgeving
  • Maak nieuwe afspraken met zorgverzekeraars om ruimte te creëren voor de transitie
  • Een vaste omzetsom voor tenminste een aantal jaren zorgt er bij zorginstellingen voor dat het omzetrisico bij een dalende productie wordt afgedekt. Dit geeft zorginstellingen de tijd en ruimte om volume af te bouwen en de transitie mogelijk te maken. Voor zorgverzekeraars geeft de maatregel zekerheid over de uitgaven van de aankomende jaren.

Find out more

  • 3. Meerjarige transitie-agenda
  • Inspireer, zet transitie-agenda op en organiseer executiekracht
  • Het vormgeven van een passende zorgambitie betekent onherroepelijk een meerjarige transitie-agenda. Een dergelijke transitie van de gehele organisatie met veel betrokken partijen, waaronder bestuur, artsen, ondersteunde staf, verzekeraars en ketenpartners, is niet van de één op de andere dag beklonken. Het vraagt om een governance en programmastructuur om het geheel aan te kunnen sturen, op de juiste niveaus afstemming te realiseren, en de voortgang van de transitie te monitoren en te managen.

Find out more

  • 4. Vertaling van volumereductie in kostenbesparing
  • Een uitdaging, maar ook een maatschappelijke plicht
  • Bij Strategy& vinden we dat volumereductie en kosten afbouw hand in hand zouden moeten gaan. In de praktijk zien we dat de variabele kosten en de gerichte afbouw van personeelskosten hiervoor de meeste potentie bieden. Er dient dus actief gestuurd te worden op het verminderen van overcapaciteit. Maar hoe pak je dat in de praktijk aan?

Find out more

  • 5. Een organisatiemodel langs vier zorgmodellen
  • Ander perspectief maakt sturen op kwaliteit en kosten mogelijk
  • Strategy& heeft een ander perspectief op ziekenhuisorganisatie ontwikkeld, die aansluit bij de drie hoofdactiviteiten van de zorgprofessional: adviseren, behandelen en begeleiden. We hebben deze drie activiteiten vertaald in vier zorgmodellen, namelijk: Diagnose en indicatiestelling (D&I), waarbij adviseren centraal staat, Interventie zorgstraten, waarbij de nadruk ligt op behandelen, Chronische zorg, dat in het teken staat van begeleiden en tenslotte Acute zorg, waarbij de nadruk ligt op adviseren én behandelen in acute setting.

Find out more

  • 6. Toekomstbestendige bekostiging van de zorg
  • Breng beloning in lijn met zinnige zorg principes
  • Strategy& heeft in samenwerking met zorgverzekeraars, zorginstellingen, MSB’s en specialisten nieuwe bekostigingsmodellen ontwikkeld. Deze modellen helpen zinnige zorg gedrag te stimuleren en verdelen de kosten en baten eerlijker tussen alle betrokken partijen.

Find out more

  • 7. De toekomst van passende zorg
  • Opschalen van principes en initiatieven door heel Nederland
  • We hebben nu het eerste bewijs geleverd dat passende zorg werkt, het kan beter en goedkoper en maatschappelijk gezien moet dit ook. Waar leidt dit alles nu toe? Wat betekent dit nu voor het toekomstige zorglandschap en de rol daarin voor ziekenhuizen, zorgverzekeraars, patiënten en de eerste lijn?

In het nieuws

Telegraaf
Nederland betaalt zich arm aan de zorg. Als het kabinet niet rigoureus ingrijpt, loopt de rekening deze regeerperiode op met 18 miljard euro...

Download

Quality as remedy

The right approach to improving healthcare

Visit the English page

Gerelateerde content