Blog 2: Financieel veilige omgeving

02 July, 2018

Maak nieuwe afspraken met zorgverzekeraars om ruimte te creëren voor de transitie

Het inzetten op een ‘passende zorgambitie’ vraagt om een alliantie tussen zorgverzekeraars én zorginstellingen. Als je als zorginstelling de ambitie hebt om te gaan voor passende zorg, is een alliantie met zorgverzekeraars noodzakelijk. Het vormt de basis voor een strategie waarin je betere kwaliteit voor de patiënt als persoon verbindt met acceptabele maatschappelijke kosten. Echter, het vormgeven van een alliantie tussen zorgverzekeraar en zorginstelling vergt tijd, wederzijds vertrouwen én duidelijke financiële afspraken.

Vanuit onze ervaring bij Strategy& weten we dat een dergelijke samenwerking met respect voor elkaars rollen niet van vandaag op morgen geregeld is. Het vraagt om een forse cultuuromslag bij zorgprofessionals, zorginstellingen en zorgverzekeraars én om de juiste randvoorwaarden. De afgelopen jaren is VGZ, in samenwerking met Strategy&, met een aantal zorginstellingen een kwaliteitsalliantie aangegaan om op een nieuwe manier samen te werken. Deze nieuwe manier van werken is gebaseerd op ‘sturen op kwaliteit’ en niet meer op ‘sturen op kwantiteit’. Het staat haaks op de productie gestuurde manier van werken die zorginstellingen en zorgverzekeraars gewend zijn. Ondersteund door Strategy& zetten de betrokken zorginstellingen en VGZ actief in op ‘passende zorg’. De juiste randvoorwaarden zijn daarbij van groot belang, zodat zorgaanbieder en verzekeraar gezamenlijk hun maatschappelijke rol kunnen pakken.

Huidige afspraken bestraffen volume afbouw

Het huidige systeem beloont per verrichte zorgactiviteit; het aantal en type zorgactiviteiten wordt eenvoudigweg vermenigvuldigd met de vooraf afgesproken prijs voor deze activiteiten. Hierdoor schieten zorginstellingen zichzelf in de voet als ze minder zorg leveren die wel beter is voor de patiënt. Minder volume wordt bestraft, terwijl dit in essentie een wezenlijk onderdeel is van de passende zorg ambitie. Om de transitie te laten slagen, hebben zorginstellingen financiële rust en ruimte nodig om te voorkomen dat ze afgerekend worden op hun dalende volumes.

Wederzijds vertrouwen

In het huidige systeem is het vertrouwen niet altijd even groot. Zorgverzekeraars zien vaak dat zorginstellingen weliswaar steeds betere kwaliteit leveren, maar daar vooral steeds meer geld voor nodig hebben. Zorginstellingen daarentegen denken dat zorgverzekeraars weliswaar de maatschappelijke kosten bewaken, maar daarmee toch de kwaliteit onder druk zetten. Daarbij wordt ook gevoeld dat de kosten van de zorgverzekeraar de inkomsten van de zorginstelling zijn. Dit gevoel kan nog versterkt worden als een zorginstellingen gaat voor minder zorg die beter is voor de patiënt. Je steekt je nek uit en wordt vervolgens door de verzekeraar gestraft met lagere inkomsten. Dit is een lastige situatie van schijnbaar tegengestelde belangen.

Schijnbaar, want zowel zorgverzekeraars als zorginstellingen hebben een legitieme maatschappelijke rol. De verzekeraar bewaakt de groei van de zorgkosten zodat de premie voor burgers betaalbaar blijft. De zorginstellingen met haar professionals bewaakt de kwaliteit van zorg, zodat de gezondheid van hun patiënten optimaal verbetert. De overeenstemming begint bij het erkennen van elkaars vertrekpunten. Zowel kwaliteit als betaalbaarheid zijn immers waarden die belangrijk zijn voor onze samenleving. De volgende stap daarin is dat je ziet dat je verschillende rollen hebt die beide legitiem zijn en die elkaar kunnen versterken. Pas dan kun je echt samenwerken aan betere en betaalbaar zorg.

‘In al onze gesprekken met diverse ziekenhuizen hebben wij steeds deze gezamenlijke ambitie van passende zorg als uitgangspunt genomen. Door hieraan vast te houden zijn we met ondersteuning van Strategy& tot goede afspraken gekomen met diverse zorgverleners.’

Ab Klink Lid van de Raad van Bestuur van VGZ

Hoe kom je vervolgens nader tot elkaar? ‘In al onze gesprekken met diverse ziekenhuizen hebben wij steeds deze gezamenlijke ambitie van passende zorg als uitgangspunt genomen. Door hieraan vast te houden zijn we met ondersteuning van Strategy& tot goede afspraken gekomen met diverse zorgverleners’ aldus Ab Klink, lid van de Raad van Bestuur van VGZ. ‘Echter met een gezamenlijk ambitie alleen ben je er nog niet. Er is eveneens wederzijds vertrouwen nodig. En gezien het feit dat de relatie tussen ziekenhuis en zorgverzekeraar historisch gebaseerd is op controle en misschien wel wantrouwen, was dat misschien nog wel de grootste hindernis die we in dit traject moesten nemen. Van beide partijen wel te verstaan. Het bouwen aan wederzijds vertrouwen bij het aangaan van een dergelijke samenwerking, vergt nu eenmaal tijd in de vorm van vele gesprekken tussen beide partijen op verschillende niveaus in de organisaties.’

‘Echter met een gezamenlijk ambitie alleen ben je er nog niet. Er is eveneens wederzijds vertrouwen nodig. En gezien het feit dat de relatie tussen ziekenhuis en zorgverzekeraar historisch gebaseerd is op controle en misschien wel wantrouwen, was dat misschien nog wel de grootste hindernis die we in dit traject moesten nemen. Van beide partijen wel te verstaan. Het bouwen aan wederzijds vertrouwen bij het aangaan van een dergelijke samenwerking, vergt nu eenmaal tijd in de vorm van vele gesprekken tussen beide partijen op verschillende niveaus in de organisaties.’

Ab Klink Lid van de Raad van Bestuur van VGZ

Vaste omzetafspraak geeft voorlopige zekerheid

De meest pragmatische manier om een financieel veilige omgeving en rust te creëren is het afspreken van een vaste omzetsom voor tenminste een aantal jaren. Deze maatregel zorgt er bij zorginstellingen voor dat het omzetrisico bij een minder hard stijgende of dalende productie wordt afgedekt, waardoor zij kunnen sturen op een financiële planning voor meerdere jaren die vooraf vast staat. Dit geeft zorginstellingen de tijd en ruimte om waar nodig volume af te bouwen en de verandering mogelijk te maken. Voor zorgverzekeraars geldt dat de omzetsom zekerheid geeft over de uitgaven van de aankomende jaren. Natuurlijk valt niet alles te vangen in een dergelijke afspraak. Zorginstellingen en zorgverzekeraars zullen in de samenwerking moeten leren vertrouwen op elkaar. Door heldere afspraken te maken in de vorm van een gegarandeerde omzetsom, kan het daadwerkelijke gesprek over kwaliteit van zorg plaatsvinden tussen zorginstelling en zorgverzekeraar.

De hoogte van de vaste omzetsom dient gebaseerd te worden op historische omzet en een business case die veranderingen in productie (o.a. door passende zorg initiatieven) vertaalt naar het bijbehorende kostenniveau. Op basis van het vereiste kostenniveau, kunnen er afspraken worden gemaakt voor de omzetsom voor de aankomende jaren. Potentiële kostenreductie kan daarmee in de financiële afspraak verwerkt worden. Er moet echter voldoende financiële ruimte overblijven om de transitie goed te doorlopen en te kunnen blijven innoveren. De zorginstelling moet aan haar zorgplicht voor de regio blijven voldoen. Bij een vaste omzetsom zijn nieuwe criteria nodig om de beweging te bewaken. Strategy& helpt daarbij. Wachtlijsten, uitstroom uit de regio en te weinig vernieuwing zijn ongewenst en moeten worden gemonitord.

Tot slot

De vaste omzetsom werkt goed om de productieprikkel weg te nemen, ruimte te creëren voor de verandering en vertrouwen tussen zorginstelling en zorgverzekeraar op te bouwen, maar het blijft een tijdelijke oplossing. Op de lange termijn zijn er verfijndere financiële afspraken nodig, die nog niet werken aan het begin van de transitie. Hierover zullen we meer vertellen in blog 6. Allereerst gaan we de verandering beginnen met een meerjarige transformatie agenda.

Contact us

Sander Visser

Sander Visser

Partner, Strategy& Netherlands

Marcel Otten

Marcel Otten

Director, Strategy& Netherlands

Follow us