Blog 5: Een organisatiemodel langs vier zorgmodellen

19 October, 2018

Ander perspectief maakt sturen op kwaliteit en kosten mogelijk

Om de kwaliteitsinitiatieven echt te laten slagen en te verankeren in de zorginstelling is een andere organisatie nodig. De omslag van productie- naar patiëntgerichte zorg vergt een andere manier van aansturing. Strategy& ontwikkelde samen met Bernhoven een perspectief op ziekenhuisorganisatie aan de hand van vier zorgmodellen die zijn ingericht vanuit de vraag van de patiënt. Deze organisatievorm biedt mogelijkheden voor het sturen op kwaliteit en besparen van kosten. Het Udense Bernhoven is het eerste ziekenhuis in Nederland dat is ingericht aan de hand van deze vier zorgmodellen.

Vrijwel alle ziekenhuizen zijn georganiseerd in specialismen

De meeste ziekenhuizen zijn georganiseerd op vakgroep niveau in resultaat verantwoordelijke eenheden (RVE’s), zoals cardiologie, heelkunde of urologie. Voor de patiënt is dit niet altijd logisch, want die heeft steeds vaker met meerdere specialisten te maken. Sommige ziekenhuizen clusteren vakgroepen om tot een nieuwe organisatiestructuur te komen. Vaak gebeurt dit rondom vergelijkbare specialisten groepen, zoals een cluster van snijdende specialismen, of rondom aandoeningen of patiëntgroepen, zoals een oncologisch centrum of kinderziekenhuis.

Diagnose & Indicatiestelling is de omgeving waarin we patiënten ontvangen om de juiste diagnose te kunnen stellen en een gepast behandelplan op te stellen in samenspraak met de patiënt. Dit kan alleen als de patiënt goed op de hoogte is van alle opties en mogelijkheden. Sturen op kwaliteit houdt wat mij betreft dan ook in: het inzetten op de kwaliteit van besluitvorming om onnodige diagnostiek en onnodige behandeling te voorkomen. Streven naar te veel efficiëntie kan hier juist contraproductief werken.

Inge Blokzijl-Boezeman Medisch Leider Zorgmodel Diagnose & Indicatiestelling en kinderarts bij Bernhoven

Natuurlijk kost het in eerste instantie meer geld om relatief dure medisch specialisten en SEH-artsen op de spoedeisende hulp te zetten. Echter op de lange termijn maken we de zorg juist goedkoper omdat betere diagnoses leiden tot minder opnames en minder bezoeken aan onze poliklinieken. We hebben duidelijke afspraken gemaakt met de zorgverzekeraars voor de aankomende jaren, zodat we de ruimte hebben om op deze manier te werken.

Simone Gielen-Wijffels Medisch leider van het cluster Acute zorg bij Bernhoven

Een ander perspectief op ziekenhuisorganisatie: vier zorgmodellen

Strategy& en Bernhoven hebben samen een ander perspectief op ziekenhuisorganisatie ontwikkeld dat niet alleen goed aansluit bij het pad van de patiënt, maar ook bij de drie hoofdactiviteiten van de zorgprofessional: het adviseren, het behandelen en het begeleiden van patiënten. Deze drie activiteiten hebben elk een ander doel en dus ook een ander soort ondersteuning nodig. We hebben deze drie activiteiten vertaald in vier zorgmodellen, namelijk:

  • Diagnose en indicatiestelling (D&I), waarbij adviseren centraal staat
  • Interventie zorgstraten, waarbij de nadruk ligt op behandelen
  • Chronische zorg, dat in het teken staat van begeleiden
  • Acute zorg, waarbij de nadruk ligt op adviseren én behandelen in acute setting

Het Brabantse ziekenhuis Bernhoven heeft de gehele patiëntenzorg binnen het ziekenhuis ingedeeld in deze vier zorgmodellen.

Naast de vier zorgmodellen blijven er in Bernhoven vakgroepen bestaan, maar wel in een andere rol en positie. De verschillende vakgroepen leveren diensten aan de verschillende zorgmodellen. Iedere vakgroep afzonderlijk heeft als doel om continu de kwaliteit van zorg en de vakinhoudelijke kennis te versterken. De organisatie van de zorg is nu belegd in de zorgmodellen. Hiermee worden de vakgroepen bedrijfsmatig ontzorgd.

In alle vakgroepen is er een spanningsveld tussen volledige autonomie in vrije vestiging versus werken in een logistieke organisatie met uiteraard behoud van professionele autonomie. Vakgroepen hebben als het ware twee functies; enerzijds zijn ze detacheerder naar de zorgmodellen, waarbij ze verantwoordelijk zijn voor de roostering en juiste bezetting binnen de zorgmodellen.

Simone Gielen-Wijffels Medisch leider van het cluster Acute zorg bij Bernhoven

Het nieuwe organisatiemodel biedt mogelijkheden voor sturen op kwaliteit en kosten

Een ‘gemiddeld’ ziekenhuis bestaat uit een groot aantal RVE’s, waardoor het zeer complex is een ziekenhuis aan te sturen. De vier zorgmodellen maken de aansturing eenvoudiger en zijn beter geschikt om te sturen op (patiënten-)processen welke leiden tot betere kwaliteit. De patiënten-processen binnen het zorgmodel D&I verschillen van de processen in de keten bij Acute Zorg. Zo is binnen de Chronische Zorg de belangrijkste procesoptimalisatie de samenwerking met de verschillende ketenpartners buiten het ziekenhuis.

Door procesoptimalisatie per zorgmodel verbeter je de kwaliteit inclusief doorstroming in de ketens. Bovendien breng je door aansturing in de vier zorgmodellen de financiële verantwoordelijkheden samen, waardoor kosten beter te beheersen zijn. Een nieuwe organisatie in vier zorgmodellen geeft de mogelijkheid om vanaf nul op te bouwen wat er nodig is om voorgenoemde zorg te leveren. De ervaring van Strategy& is dat dit meer mogelijkheden biedt voor proces aanpassingen en kosten reducties dan aanpassingen vanuit de status quo. Bovendien geeft het een kans om de dienstverlening van de ondersteunende diensten te optimaliseren. Door de ziekenhuisorganisatie terug te brengen naar deze vier zorgmodellen, kan eenvoudiger bepaald worden welke dienstverlening gevraagd, gewenst en werkelijk nodig is.

Strategy& ziet aanknopingspunten voor een ander ontwikkel pad voor zorgprofessionals

De nieuwe zorgmodellen bieden in de toekomst mogelijk ook vanuit HR-perspectief aanknopingspunten voor een ander ontwikkel pad voor zorgprofessionals, zo voorspelt Strategy&. Zo is de ene professional vooral goed in het een-op-een gesprek met een patiënt en kan goed de complexiteit hanteren die nodig is voor goede diagnose en besluitvorming. De andere haalt meer energie uit het doen van verrichtingen en weer een ander is sterk in het begeleiden van patiënten samen met andere zorgverleners.

Met dit nieuwe organisatiemodel is ook een andere bekostigingsmethodiek nodig. Daarom staat de blog van komende maand in het teken van toekomstbestendige bekostiging van de zorg.

Contact us

Sander Visser

Sander Visser

Partner, Strategy& Netherlands

Marcel Otten

Marcel Otten

Director, Strategy& Netherlands

Follow us