Een CEO-wissel kost meer dan gedacht

Bij een gedwongen vertrek verdampt gemiddeld € 0.4 miljard meer aan beurswaarde bij Nederlandse ondernemingen dan bij gepland vertrek

Amsterdam, 27 mai 2015 – Het percentage wisselingen aan de top bij bedrijven aan de AEX en AMX was vorig jaar met 12% beduidend lager dan in 2013 toen 18% van de bestuursvoorzitters wegging. Tevens is dit percentage lager dan bij beursgenoteerde ondernemingen elders in de wereld, waar gemiddeld 14.3% van de CEO’s vorig jaar vertrok. Sinds 2000 is alleen in 2007 maar 12% van de CEO’s aan de AEX en AMX gewisseld. Dit blijkt uit de studie van management consultancy firma Strategy& (voormalig Booz & Company), 2014 Study of CEO’s, governance and succes, die sinds 2000 jaarlijks wordt uitgevoerd naar CEO-wisselingen en opvolgingstrends bij de 2500 grootste publieke ondernemingen wereldwijd. Gemeten over de afgelopen 15 jaar ligt het gemiddelde wisselingspercentage van 20% in ons land wel hoger dan het gemiddelde van 13% in andere landen.

Meer geplande opvolging, maar gedwongen vertrek blijft in Nederland hoog
Het lijkt erop dat beursgenoteerde ondernemingen wereldwijd steeds beter worden in geplande opvolging van de topman of –vrouw: in 2014 lag het percentage geplande opvolgingen wereldwijd op 78%. Vanaf 2000 tot en met 2002 was nog 63% van alle opvolgingen wereldwijd gepland, in 2012-2014 is dat opgelopen tot 82%. In Nederland ligt dit percentage lager: tussen 2000-2002 was in gemiddeld 42% van de gevallen sprake van regulier vertrek en tussen 2012 en 2014 is dit 58% (50% in 2014). Het percentage bestuursvoorzitters aan de AEX en AMX dat weg moest, vanwege onenigheid met het bestuur of tegenvallende prestaties, is in Nederland nog steeds hoog: 33% in 2014 ten opzichte van 13.2% wereldwijd. In de afgelopen 15 jaar is gemiddeld 41% van de topmannen en topvrouwen aan de AEX en AMX om deze redenen gedwongen de bestuurskamer te verlaten, ten opzichte van maar 25% wereldwijd. ‘De opvolging van een CEO verloopt bij een beursgenoteerd bedrijf in Nederland nog steeds beduidend minder geruisloos dan in andere landen’, zegt Coen de Vuijst, partner bij Strategy&: ‘ Hieruit blijkt dat bedrijven aan de AEX en AMX nog beter zouden kunnen sturen op geplande opvolging.’

Na ontslag verliest een Nederlands bedrijf in het eerste jaar van opvolging gemiddeld € 0.4 miljard meer aan beurswaarde dan bij gepland vertrek
Behalve directe kosten voor executive search, eventuele vertrekregelingen en overlap tijdens inwerkperiodes, blijken CEO-wissels ook te leiden tot waardeverlies, waardoor de kosten van een CEO-wissel veel hoger uitvallen. Voor het eerst is dit jaar in de studie gemeten wat de omvang van dit waardeverlies is. Uit de studie blijkt dat het aandelenrendement van Nederlandse AEX- en AMX-bedrijven met gemiddeld 3% daalt in het jaar voorafgaand aan de wissel en nog eens met 4% in het eerste jaar na de opvolging. Wereldwijd daalt de waarde met 2.3% in het jaar voor de wissel en nogmaals met 3.5% in het jaar erna. Ontslag betekent nog meer waardeverlies. Bij Nederlandse bedrijven daalt het aandelenrendement in het jaar voor vertrek met gemiddeld 23% (versus -13% wereldwijd) en met 29% (versus -0.6% wereldwijd) in het eerste jaar van de nieuwe bestuursvoorzitter.
Bij geplande opvolging stijgt de gemiddelde van de beurswaarde in het voorafgaande jaar aan wisseling aan de top met 3% (versus -0.5% internationaal) en daalt deze met 2% (versus -3.5% internationaal) in het jaar erna. In bedragen betekent dit dat Nederlandse publieke ondernemingen bij gedwongen vroegtijdig vertrek van een CEO gemiddeld € 0.4 miljard meer aan aandelenrendement mislopen in het eerste jaar na de wissel dan als de opvolging is gepland. Wereldwijd verliest een onderneming bij gedwongen vertrek $ 1.8 miljard (€ 1.7 miljard ) meer aan beurswaarde in het eerste jaar na de CEO-wissel, dan als er sprake is van regulier vertrek. ‘Waardeverlies een jaar voor gedwongen vertrek, is een duidelijke aanleiding om een CEO te ontslaan’, zegt De Vuijst: ‘Het is echter opvallend dat het aanstellen van een nieuwe CEO, zowel na gedwongen als na gepland vertrek, niet tot betere bedrijfsresultaten leidt in het eerste jaar van diens aantreden.

Outsider CEO’s vaker ontslagen dan insiders
Een teken van goede planning bij een CEO-wisseling is als een bedrijf zorgt voor een pijplijn van sterke interne kandidaten. Uit de studie blijkt wereldwijd dat extern geworven bestuursvoorzitters in de afgelopen tien jaar in 44% van de gevallen vaker vroegtijdig moeten vertrekken dan CEO’s die uit de eigen gelederen komen. In Nederland ligt dit percentage wat lager: in de afgelopen tien jaar zijn er 25 % meer outsider CEO’s de laan uitgestuurd dan insiders. Het percentage outsider CEO’s ligt in Nederland de laatste jaren wel hoger dan in andere landen. Sinds 2000 is gemiddeld 66% van de aantredende CEO’s bij Nederlandse beursgenoteerde bedrijven een insider, ten opzichte van 77% in andere landen. Vorig jaar was 60% van de aantredende bestuursvoorzitters in ons land afkomstig uit het eigen bedrijf, ten opzichte van 78% wereldwijd.

Het aantal vrouwelijke bestuursvoorzitters blijft laag in Nederland
Het aantal vrouwelijke bestuursvoorzitters dat in Nederland aanzienlijk lager dan in het buitenland. Vorig jaar was 5.2% van de nieuwe bestuursvoorzitters wereldwijd een vrouw, in Nederland geen enkele. Sinds 2004 is 1.8% van de nieuwe bestuursvoorzitters op de AEX en AMX een vrouw, ten opzichte van 2.8% wereldwijd.

Methodologie
Voor deze studie heeft Strategy& onderzoek gedaan bij de 2.500 grootste ondernemingen wereldwijd. Voor het identificeren en classificeren van een CEO-wisseling bij een van deze bedrijven zijn zowel gedrukte als digitale media en documenten wereldwijd gebruikt. Op dezelfde wijze is voor Nederland additioneel onderzoek gedaan naar CEO-wisselingen bij alle 50 AEX- en Midkap- ondernemingen over de afgelopen 15 jaar. Ook zijn voor het onderzoek bronnen geraadpleegd voor aankondigingen van pensioen en benoemingen van topmannen.

Om tot zuivere gegevens te komen, zijn de volgende aanleidingen voor vertrek geclassificeerd:

  • Gedwongen vertrek: waarbij de CEO vroegtijdig aftrad, meestal wegens achterblijvende resultaten, ofwel vanwege een verschil van inzicht met de raad van commissarissen.
  • Vroegtijdig vertrek door fusie- en overname: waarbij de CEO vertrekt nadat het bedrijf is overgenomen of is samengegaan met een ander bedrijf.
  • Regulier vertrek: waarbij de CEO aftrad als gevolg van reguliere en geplande opvolging, meestal vanwege pensioen of gezondheidsredenen of als er sprake is van plotseling overlijden.

Contact Meint Waterlander
Tel.: +31-88-792-70-00
contact >