2012-9-27
Gedwongen vertrek CEO’s bij Nederlandse bedrijven blijft hoog

Eerste acht maanden van 2012 is alweer bijna een derde van de vertrekkende CEO’s bij Nederlandse bedrijven weggegaan vanwege slechte prestaties of onenigheid met het bestuur.

Amsterdam, 27 september 2012 –Sinds 2000 moesten vier op de tien CEO’s die weggingen bij een Nederlandse ondernemingen op de AEX en AMX vroegtijdig terugtreden vanwege slechte prestaties en/of onenigheid met het bestuur. Wereldwijd ging maar een kwart van alle vertrekkende CEO’s om die reden weg. Dit blijkt uit de CEO Succession Study van management consultancy Booz & Company naar trends in opvolgingen van topmannen bij publieke ondernemingen, die dit jaar voor de 12de keer is uitgevoerd. Volgens Kees Cools, Partner bij Booz & Company wijst dit niet alleen op goed functioneren van corporate governance bij Nederlandse ondernemingen: ‘Uiteraard is het goed dat commissarissen van Nederlandse ondernemingen er niet voor terugdeinzen om sneller in te grijpen dan in andere landen. Anderzijds moeten ze zich wel afvragen waarom dat zo vaak nodig is’.

Nederlandse CEO’s vaker weg vanwege slechte prestatie of enigheid dan elders in de wereld
Over de afgelopen twaalf jaar gemeten ligt het gemiddelde percentage vertrekpercentage van topmannen die bij Nederlandse bedrijven op de AEX en AMX weggingen met 19.6% veel hoger dan in de rest van de wereld (13.1%). Het gemiddeld vertrekpercentage bij ondernemingen uit de VS en Canada ligt op 13.5% en op 13.9% in de rest van West Europa. Maar ook het percentage CEO’s van Nederlandse bedrijven dat vanwege een conflict of tegenvallende prestaties gedwongen moest terugtreden, ligt aanzienlijk hoger. Maar liefst 41% van de CEO’s die vertrokken bij Nederlandse beursfondsen ging om die reden vroegtijdig weg, ten opzichte van een kwart (28%) wereldwijd.
Vorig jaar leek het wat lager: toen moest 12.5 % van alle CEO’s die bij Nederlandse ondernemingen eerder weg wegens tegenvallende prestaties en/of onenigheid binnen het bestuur. Maar in de eerste acht maanden van 2012 vonden meer wisselingen plaats dan in het hele jaar 2011, met reeds 30% als gevolg van onenigheid met het bestuur en/of tegenvallende prestaties.
Nederlandse CEO’s die gedwongen moeten vertrekken laten wel aanzienlijk lagere aandelenrendementen zien dat hun collega’s die gepland of vrijwillig vertrekken: gemiddeld.
-0,5% aandelenrendement bij gedwongen vertrek versus 7,5% jaarlijks aandelenrendement voor CEO’s die zonder rumoer vertrekken. Volgens Kees Cools, Partner bij Booz & Company wijst dit niet alleen op goed functioneren van corporate governance bij Nederlandse ondernemingen: ‘Uiteraard is het goed dat commissarissen van Nederlandse ondernemingen er niet voor terugdeinzen om sneller in te grijpen dan in andere landen. Anderzijds moeten ze zich wel afvragen waarom dat zo vaak nodig is’.

Nederlandse CEO’s zitten korter aan het roer dan in de rest van de wereld
Een van de gevolgen is dat de gemiddelde zittingsperiode van een CEO bij een Nederlands bedrijf over de afgelopen 12 jaar gemiddeld ruim twee jaar lager ligt dan elders in de wereld: 5.1 jaar in Nederland ten opzichte van 7.4 wereldwijd. Gemeten over de afgelopen 12 jaar zat slechts 38% van de Nederlandse topmannen langer dan vijf jaar aan het roer, ten opzichte van 47% in West-Europa en zelfs 63% in de VS en Canada.
In de afgelopen vijf jaar zijn er in Nederland veel meer outsiders tot CEO benoemd: in de afgelopen vijf jaar 45% terwijl dat wereldwijd op nog geen 20% ligt.
Wereldwijd blijven insiders gemiddeld een jaar langer aan de top dan outsiders. Gemeten over de afgelopen12 jaar zitten insiders internationaal gemiddeld 5.5 jaar op het pluche, terwijl outsiders gemiddeld 4,5 jaar aan het hoofd van de onderneming staan. In Nederland, is er weinig verschil in de zittingsperiode van insiders of outsiders: CEO’s die van buiten de onderneming afkomstig zijn, staan sinds 2000 gemiddeld 4.3 jaar aan het roer en insiders, waarvan men zou verwachten dat zij, doordat zij het bedrijf al van binnenuit kennen en daardoor langer aan het roer staan, gemiddeld 4.2 jaar.

Insider CEO’s presteren beter dan outsiders
In het buitenland wordt door insiders gemiddeld ook betere resultaten behaald: zij hebben de afgelopen zeven jaar gemiddeld 3.9% aandeelhouderswaarde gecreëerd tijdens hun bestuursperiode en outsiders maar 2.7%.
Ook in Nederland presteren topmannen van buiten het bedrijf over het algemeen slechter dan de eigen kweek: Over diezelfde afgelopen 7 jaar werd door insiders 0% waarde gecreëerd gedurende hun zittingstermijn, terwijl outsiders daar 1% bij achterbleven. Alleen in de laatste 2 jaar liggen die cijfers in Nederland andersom.

Additionele bevindingen

  • CEO’s in de VS en Canada zitten langer in het zadel dan hun West-Europese collega’s. Bestuursperiodes van 10 jaar of meer komen daar vaker voor.
  • In 2011 vond er een opmerkelijk hoog percentage van 22% aan CEO-wisselingen plaats bij de grootste ondernemingen in Brazilië, Rusland en India, Ook het deel dat vroegtijdig vertrok vanwege slechte prestaties en/of onenigheid met de board was met 4.4% het hoogste in Brazilië, Rusland en India. In China bleef het vertrekpercentage met 6.8% laag.
  • Ook hoger dan het wereldwijde gemiddelde is het percentage CEO’s dat in 2011 bij bedrijven in Japan in vertrok: 16,8%, echter vroegtijdig noodzakelijk vertrek blijft net als.
  • De hoogste percentages bestuurswisselingen vonden vorig jaar plaats bij bedrijven in de energie- telecom- en utilitiessector met respectievelijk 19%, 18% en 16%. In de telecom- en utilitiessector liggen de percentages bestuurswisselingen liggen ook historisch hoog. In Europa heeft de overgang van telecom- en energiebedrijven van voormalige overheidsbedrijven in private ondernemingen ook zijn weerslag gehad aan de top.

Methodologie
Voor dit onderzoek heeft Booz & Company onderzoek gedaan bij de 2.500 grootste ondernemingen wereldwijd. Voor het identificeren en classificeren van een CEO- wisseling bij een van deze bedrijven zijn zowel gedrukte als digitale media en documenten gebruikt en gescreend. Ook zijn voor het onderzoek elektronische bronnen geraadpleegd voor aankondigingen van pensioen, benoemingen van topmannen. Gegevens over aandeelhoudersrendement zijn afkomstig van Bloomberg en omvat herinvesteringen van dividend indien die er zijn. Gegevens over het totale aandeelhoudersrendement is vervolgens per regio aan de index aangepast en per jaar vastgesteld. Voor Nederland is additioneel onderzoek gedaan naar alle 50 AEX en Midkap ondernemingen over de afgelopen tien jaar. Voor het classificeren is in aanvulling op digitale media en documenten gebruik gemaakt van eigen kennis. Gegevens met betrekking tot de relatieve ondernemingsprestaties zijn afgeleid uit relatieve koerswijzigingen ten opzichte van de AEX en bevatten geen herinvesteringen van dividend.

Om tot zuivere gegevens te komen, classificeerde Booz & Company de volgende aanleidingen voor vertrek:

  • Fusie- en overname: waarbij de CEO vertrekt nadat het bedrijf is overgenomen of is samengegaan met een ander bedrijf.
  • Vroegtijdig weggaan: waarbij de CEO vroegtijdig aftrad, meestal wegens achterblijvende resultaten, ofwel vanwege een verschil van inzicht met de raad van commissarissen.
  • Regulier vertrek: waarbij de CEO aftrad als gevolg van reguliere en geplande opvolging (meestal pensioen), gezondheidsredenen of overlijden.

Meer over het CEO Succession Onderzoek van 2011 wereldwijd, is hier te vinden.